folklor - 01

KÜLTÜREL ANTROPOLOJİNİN FOLKLORA BAKIŞ AÇISI

 

Genel Bakış: "Folklor" mu, "Halkbilim" mi?

Ülkemizde folklor incelemeleri ve kültür antropolojisi arasında olması gereken bağların zayıflığını konu edinen sunuşumuzda, bu önemli eksikliğin giderilebilmesine yönelik bazı eleştiri ve dileklerimizin iyi niyetimize bağışlanmasını diliyorum.

Konuya ülkemizde yine bir başka alanda, filolojiler ile dilbilimciler arasındaki şaşırtıcı ilişki eksikliğinden örnek vererek girmek istiyorum. Filolojiler fikir hayatımızda uzun ve güçlü bir geleneğin birikimi ve bu birikimleriyle haklı olarak öğünen kadrolarla temsil edilmektedirler. Fakat yine aynı kadrolar, genç dilbilimcilere karşı haksız bir çekingenlik içindedir. Oysa, sosyal bilimler metodolojisine sırtını veren çağımız dilbilimcisinin klasik filoloji tavırlarına karşı savunduğu yeni yaklaşımlar, farklı bir bakış açısının ciddiyetle tartışılması gereken ürünleridir.

Ülkemizde folklor bilimci ve kültür antropoloğu arasındaki ilişki eksikliğinin de buna benzer bir çizgide oluşmuş bulunduğu yolundaki görüşümüzün, bu önemli Kongrede huzurlarınızda tartışılmasını diliyorum. Kültür antropolojisi konulara, bir yandan toplum bilimlerine, öte yandan doğa bilimlerine olan yakınlığı dolayısıyla geliştirdiği güçlü bir metodolojinin nesnel (objektif) ölçütleri içinde yaklaşıyor. Folklorcu veya, kimilerinin tercih ettiği terimle, "halkbilimci" ise, çoğu zaman duygusal bağlarla bağlı olduğu bir geleneği, beşerî bilimlere has bir sempati, hoşgörü, hayranlık ve ayrımcılıkla tasvir ediyor, kayıtlara böyle geçiriyor. Hatta belki çalışmalarının amacını dahi bundan ibaret görüyor. Oysa böyle bir yaklaşımla yola çıkılınca, ulaşılan değerlendirmenin aslında çeşitli önyargılarla koşullanmış olduğu kuşkusu haliyle gündeme geliyor.

Biz burada, folklor incelemelerinin toplum bilimleri (sosyal bilimler) bünyesi içinde, kültür antropolojisine dayalı bir uzmanlık alanı olarak düşünülmesi; akademik kadroların da o yönde yetiştirilmesi gereğini savunuyoruz. Kanımızca folklorcu, yahut halkbilimci, programını ve metodolojisini buna göre yeniden gözden geçirmek durumundadır. Bundan, folklorculuğun da, sosyal bilimlerin de kazanacakları karşılıklı çok şey vardır.

BAŞA DÖNÜŞ