|
Özgün Versiyon:
Humana: Bozkurt Güvenç'e Armağan, Kültür Bakanlığı, Ankara, 1994
Geliştirilmiş
Versiyon: İngilizce Eğitim Setimiz Ana Kitabından: 2000-2007
İnternet Versiyonu:
İzmir, Temmuz 2007
ÖNSÖZ
Çok gençtim... Dil ve edebiyat öğrenimi için gelmiştim... Bu kuzey ülkesinin
insanları -- ilk zamanlar bunun ayırdında değildim -- olaylara çoğulcu
bir görelilik ile bakıyor, ne gibi durumlarda nelerin olabileceğini
irdeliyor -- ve "if'li" cümlelerle konuşuyorlardı...
Nasıl ayırdına varabilirdim
ki?...
İçinde yetişmiş olduğum
dil-kültür sisteminde iyi eğitilmiş her yurttaşım gibi
şöyle düşünüyordum:
A,
A'dır... A, A-Olmayan olamaz... A-olmayan B olur... A
ile A-Olmayan arasında ara durumlar söz konusu olamaz... Mantık yoluyla bulgulanmış olan
bu gerçek, farklı düşünen kişilerin yanılgı içinde olduklarını, akılsız
veya kötü niyetli olabileceklerini kanıtlamaya yeterlidir. Çünkü aklın,
mantığın ve
anlatımın yolu bir (ve tek) olsa gerek...
Bu kuzey ülkesi insanlarıyla
dünyaya aynı gözlerle bakmadığımız besbelliydi. Aramızda bir iletişim kopukluğu
vardı. Ama nedenine
parmak basamıyor, çözüm bulamıyordum.
Bu
kısıtlı dünya görüşünden silkinip uyanmam uzun yıllarımı aldı.
Göreli bir dünya görüşünün ilk kıvılcımları yalazlanırken, ömrümün orta
yıllarını bulmuştum bile. İçinde yaşadığımız ortaçağ kültür ortamının
bütün olumsuzluklarına rağmen ömrünü doğruları aramaya hasreden Bozkurt Güvenç
hoca ile Hacettepe antropoloji çatısı altında
yaptığımız konuşmaların bu uyanışta büyük payı vardır.
Aslına bakılacak olursa, Türkçe'de kullandığımız "eğer..."
cümlelerinin çoğunlukla koşul ve olasılık değil, bir tehdit içerdikleri
bile söylenebilir: "Şimdi yanına gelirsem... Ben de seni babana, öğretmene,
herkese söylemezsem..."
Kısaca
söylemek gerekirse, İngiliz dil/kültür dizgesinde "The Conditional Mood"
yani "Koşul Kipi" düşünce ve anlatım kalıpları, çoğulcu düşüncenin varsayım geliştirme
basamağındaki dilsel boyutu oluşturur. Bu yönüyle irdelendiklerinde
uluslararası bilim tarihi -- ve iç/dış siyasetteki -- başarı farklılığımız açısından ilginç ipuçları
vereceği düşünülebilir.
İzleyen
sayfalarda,
konunun Türk öğrencilerine nasıl sunulabileceği üstüne bir
uygulama örneği veriyorum.
VE
BİR SORU
İşte, Kararsız Kâzım ve Pragmatist Çözümcü Yalçın
arasında geçen bir konuşma:
KARARSIZ KÂZIM: She
lives in Bodrum... But, I never go there, never visit or see her.
If I did, I
would visit her and could talk to her... We might come to a
mutual understanding... I mean, if I ever went to Bodrum and
visited
her... But I never do!..
PRAGMATİK
ÇÖZÜMCÜ YALÇIN:
Well, just do it, just go there... If you went there, you
would / could / might see her.
SORU:
Geçmişteki bir durumdan mı söz ediyoruz? Yoksa, şimdiki yada "geniş"
zamandaki bir durumdan mı?
Birçoğunuzun bunu,
"Eğer gitseydin, gitmiş olsaydın, onu görürdün, görebilirdin."
şeklinde yorumlayacağınızı
-- deneyimden -- biliyorum. İşte sorun da zaten burada; konunun yanlış
öğretiliyor olmasında... Çünkü doğru yorum:
"Git be kardeşim, gitsene... Eğer gitsen, gidersen -- görürsün. Git ve olayı
çöz."
Tam
çevirisini yaparsak:
KARARSIZ KÂZIM: Kendisi Bodrum'da
yaşıyor... Ama
ben oraya hiç gitmiyorum, onu hiçbirzaman ziyaret etmiyor, görmüyorum... Gitsem, kendisini
ziyaret edebilirim, onunla konuşabilirim. Ortak bir çözüm bulabiliriz... Herhangi bir zaman
Bodrum'a gitsem ve onu ziyaret
etsem... Ama oraya hiç gitmiyorum ki. -- Bu konuşmada geçen bütün fiiller
"present tense" tedir. Şimdiki ve geniş zamandan sözedilmektedir...
PRAGMATİST
ÇÖZÜMCÜ YALÇIN: Walla, git yahu!...
Gitsen (gidersen) onu görürsün / görebilirsin / görme olasılığın doğar...
Hepsi "present tense".
Bir küçük
örnek daha...
"If you took the exam, you'd pass it." -- Anlamı
nedir?
a. Niye sınava girmedin yaa? Girseydin geçecektin.
b. Bu sınava girsen, geçersin.
Birincisi
gibi çeviriyorsanız, bugüne kadar size "öğrettikleri" herşeyi
unutunuz ve izleyen sayfalardaki açıklamalarımı okumağa devam ediniz...
İkincisi gibi çeviriyorsanız, olayı kavramış durumdasınız: Ama, ayrıntılar için yine de okumağa devam ediniz...
İÇİNDEKİLER
I -
ÖRNEKLERİYLE GENEL
TANITIM ve SINIFLAMA
I -
ÖRNEKLERİYLE İLERİ UYGULAMALAR
I -
GENEL TEST VE AÇIKLAMALI CEVAPLARI
BİLİMSEL
YAYINLAR ANASAYFAYA DÖNÜŞ
İngilizce Koşul Kipi: If'li Cümleler...
Yalçın İzbul ... Bir Hayat Dersi... Dil/Kültür Çalışması... Tanım Ve
Sınıflama... Koşul Cümlelerinin Yapısı... Bir Güçlüğün Açıklanması...
Özel Çekim Örneği... Negative ve Continuous Dönüşümler... Çeviri Üstüne
Bir Not... Noktalama Özelliği... Farklı Yardımcı Fiil Kullanımları...
Tip II Ve Tip III Birlikte... If-Cümlecikte Yardımcı Fiil... "Tip-0" Ve
"Tip-4" Var mıdır?... If-Cümlecikte "Any" Ve "Some"... Devrik Cümle
Tipleri... Koşul Kipinde Kullanılan Öteki Bağlaçlar... Genel Test...
Yanıtlar, Çeviriler, Açıklamalar...
|
