ÇEVİRİ BİLİMSEL MAKALE: BERTALANFFY / İZBUL: Sınıflamaların Göreliği; rölativite, biyo-psikolojik bilişsel süreçler algılama tepki, görelilik görecelik rölativite a priori çevre ambient umwelt, biyolojik zaman, termodinamik zaman, biyolojik, relativite, görelilik, bilişsel süreçler, insanın biyo-psikolojik düzeni, çağdaş biyoloji; sınıflamaların kültürel göreliği; kültürel izafiyet, kültürel görecelik, kültürel görelilik, kültürel rölativite, kültürel relativite, kültürel koşullanma, deneyim ve algılamanın biyolojik ve kültürel göreliği, perspektifçi yaklaşım... BİRİNCİ BÖLÜM: Whorf Varsayımı (Hipotezi)... İKİNCİ BÖLÜM: Biyolojik Görelilik, biyolojik izafiyet, biyolojik rölativite... ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Kültürel Görelilik, kültürel izafiyet izafiyet, kültürel rölativite rölativite...... DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Perspektifçi yaklaşım... Bertalanffy'nin Genel Sistem Teorisi çerçevesinde değerlendirmesi...

pragmatizm

SINIFLAMALARIN GÖRELİĞİ

Ludwig von Bertalanffy

pragmatizm

 

 Çeviren: Yalçın İZBUL

bilimsel çeviri

BÖLÜMLER İÇİN TIKLAYINIZ

I - Whorf Varsayımı

II - Biyoloji Kaynaklı Görelilik

III - Kültürel Görelilik (Görecelik, Rölativite, İzafiyet)

IV - Perspektifçi (Bakış Açısal) Yaklaşım

V - Kaynakça

bilimsel çeviri

 

"The Relativity of Categories"

Yayın Tarihçesi: Ludwig von Bertalanffy'nin General System Theory (Genel Sistem Kuramı) [Harmondsworth: Penguin Books, 1971 (1968): 235-63] başlıklı kitabının 10. Bölümünü oluştura buradaki metin, Hacettepe Üniversitesinde 1979-84 yılları arasında verdiğim Antropoloji ve Dil Antropolojisi Dersleri için yardımcı okuma parçası olarak çevirdiğim bildiri ve makaleler (Kültürler ve Diller, 1984) arasında yer alıyordu...

Ludwig von Bertalanffy (1901--1972)... Kendisinden çok şey öğrendiğim büyük sentezci beyin... Sonsuz saygı ve minnetle anıyorum...

 

İnternet Versiyonu: Haziran, 2007

 ÇEVİRİ ANASAYFAYA DÖNÜŞ

çeviriler

AYRINTILI OLARAK İÇİNDEKİLER

ÇEVİRİ BİLİMSEL MAKALE: BERTALANFFY / İZBUL: Sınıflamaların Göreliği; rölativite, biyo-psikolojik bilişsel süreçler algılama tepki, görelilik görecelik rölativite a priori çevre ambient umwelt, biyolojik zaman, termodinamik zaman, biyolojik, relativite, görelilik, bilişsel süreçler, insanın biyo-psikolojik düzeni, çağdaş biyoloji; sınıflamaların kültürel göreliği; kültürel izafiyet, kültürel görecelik, kültürel görelilik, kültürel rölativite, kültürel relativite, kültürel koşullanma, deneyim ve algılamanın biyolojik ve kültürel göreliği, perspektifçi yaklaşım... BİRİNCİ BÖLÜM: Whorf Varsayımı (Hipotezi)... Sınıflama, sınıflamaların göreliği, izafiyet, görelilik, görecelik, rölativite, Öklit geometrisi, geometri sistemleri, zaman/uzam, zaman/mekan, Öklit, Newton, Newton fiziği, Kant, Immanuel Kant, farklı boyutlar, atomlar dünyası, kuantum fiziği, Whorf Varsayımı, Whorf Hipotezi, Benjamin Lee Whorf, görüşleri, Hopi, Nootka, Hopi dili, Hopi kızılderili, Hopi kızılderilileri, Nootka dili, Nootka kızılderili, bilişsel süreçler, iletişsel süreçler, bilişsel/iletişsel, dil ve kültür, dil/kültür dizgesi... İKİNCİ BÖLÜM: Biyolojik Görelilik, biyolojik izafiyet, biyolojik rölativite... Biyolojik, relativite, görelilik, bilişsel süreçler, insanın biyo-psikolojik düzeni, çağdaş biyoloji, Uexküll Umwelt-Lehre, genel yaklaşım, gerçekler pastası, her canlı, kendi biyo-psikolojik düzeni, algılama-tepki, algılama/tepki organlarının yapısı, yaşam alanı ve işlevsel plânı, karakteristik etkilerle sınırlıdır, etkiler, belli tepkiler gösterilerek karşılanır; organizma, çevrede küçük bir kesimini algılar ve bu özelliklere tepki gösterir. Bu özellikler onun çevre 'sini (ambient, umwelt) oluşturur. Keneler, deniz hıyarları, algılanan zaman, astronomik zaman... a priori, izafi, rölatif, relatif, algılama kategorileri, algılama sınıflaması, bilişsel sınıflama, biyolojik zaman, termodinamik zaman... ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Kültürel Görelilik, kültürel izafiyet izafiyet, kültürel rölativite rölativite... Sınıflamaların kültürel göreliği, kültürel etkiler, dilsel etkiler, dil-kültür dizgesi, dil-kültür sistemi, Whorf Varsayımı, kültürlerin genel göreliği tezi, kavramların tarihçesini, Wilhelm von Humboldt dünya görüşümüzün dilsel etmenler ve dilin yapısıyla bağlaşık görüşü, sanat tarihi, Spengler, Apolloncu - Faustçu karşıtlığı, karşıtlık ise, Yunan düşüncesinin durağancı (statik) olmasına karşılık, çağdaş Batı düşüncesinin devingen (dinamik) olmasıdır; Zaman kavramının önplâna alınması, Batı düşüncesinde tarih boyutuna özel ilgi duyulmasına yol açar. Bunun anlatımını, saat sisteminin yaşantımızdaki köklü etkisinde; kişilerin yaşam öyküsüne verilen önemde; tarihçiliğe, kültür tarihçiliğine, antropolojiye, biyolojik evrime, jeoloji tarihine, ve nihayet evrenin bütünüyle astronomik geçmişine, kısacası dünyamızın tarihine duyulan köklü ilgide buluruz... DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Perspektifçi yaklaşım... Bertalanffy'nin Genel Sistem Teorisi çerçevesinde değerlendirmesi... Demek ki, Pilate'nin "Gerçek nedir?" sorusunu şu şekilde yanıtlamak gerekir: Biyolojik türlerin varlıklarını sürdürmeleri, deneyim tarzlarının gerçeklere belli ölçülerde uyum sağlamakta olduğunun kanıtıdır... Bilişsel sınıflarımızın gerçek dünyayı, olgu ve olayları bir ayna örneği yansıtmaları değil, bunlarla belirli bir esneklik ölçüsü içinde eşçizgide olmaları yeterlidir. Biyolojik gerekçelerle, deneyimlerimiz bütünüyle "yanlış", yada raslantılı olamaz; fakat öte yandan da, yaşanılan dünya ve gerçek dünya arasında belli ölçüde eşyapısallık bulunması yeterlidir. Bu durumuyla deneyimler, varlığını sürdürmesine yeterli olacak ölçüde organizmaya rehberlik edebilecektir.Çeviri bilimsel makale: Bertalanffy / İzbul...