[Marcus sits hunched over his desk,
writing... Maximus enters... Marcus does not look up.]
Marcus, kamburu çıkmış
oturuyor... Masanın üzerine kamburu çıkacak kadar eğilmiş...
"the Hunchback of Notre Dome" =
Notrdam'ın Kamburu... He/she is a
hunchback... a hunchback (veya) hunchbacked man/woman...DİKKAT:
Çok ilginç bir deyim: "I have a hunch that... etc, etc..." "İçimde
öyle bir his var ki; içimden bir ses bana diyor ki..." şeklinde
çeviririz...
MAXIMUS
You sent for me Caesar?
Beni mi, çağırttınız, Sezar?
[No response. Maximus turns to look
at the weak and old Marcus.]
Caesar?
MARCUS
[Straightening up from the desk,]
Tell me again Maximus, why are we here?
straightening =
doğrularak...
MAXIMUS
For the glory of the empire, Sire.
İmparatorluğun şanı şöhreti
için, Efendim.
MARCUS
Ah yes, ah yes. I remember. You see that map, Maximus? That is the
world which I created. For 25 years, I have conquered, spilt blood,
expanded the empire. Since I became Caesar I have known 4 years
without war -- 4 years of peace in 20. And for what?
Ve ne karşılığında ki; ne
uğruna ki; niçin ki?...
to spill blood = kan
dökmek... DİKKAT: past tense ve pp. spilled/spilt - spilled/spilt...
Ancak, birinci formu tense teşkilinde kullanmanızı; ikincisini ise
ortacın (participle) sıfat olarak kullanımına saklamanızı öneririm:
It's no use crying over
spilt milk... (Gerçi, tersine bir uygulamada kıyamet de
kopmaz ama; biliyorsunuz, insanın kendi anadilinde hertürlü yanlışı
yapma özgürlüğü vardır da, yabancı dilde en küçük hatada kıyametler
kopar...)
[He rises.]
I brought the sword,
nothing more.
Kılıcımızı taşıdım her
gittiğimiz yere; işte o kadarcık -- başka birşeycik yok...
MAXIMUS
Caesar, your life...
MARCUS
Please, please don't call me that. Come, please, come sit. Let us
talk now, together now. Very simply, as men. Well, Maximus, talk.
MAXIMUS
5,000 of my men are out there in the freezing mud. 3,000 of them
are wounded severely. 2,000 will never leave this place. I will not
believe they fought and died for nothing.
wounded severely =
ağır yaralı, ağır yaralanmış durumda...
MARCUS
And what would you believe?
MAXIMUS
They fought for YOU and for Rome.
MARCUS
And what is Rome, Maximus?
MAXIMUS
I have seen much of the rest of the world. It is brutal and cruel
and dark. Rome is the light.
MARCUS
Yet you have never been there. You have not seen what it has become.
Oraya hiç
gitmedin ki... Ne hale gelmiş olduğunu görmedin...
I am dying, Maximus. When a man sees his end he wants to know that
there has been some purpose to his life. How will the world speak my
name in years to come? Will I be known as the philosopher, the
warrior, the tyrant. Or will I be the Emperor who gave Rome back her
true self? There was once a dream that was Rome, you could only
whisper it. Anything more than a whisper and it would vanish. It was
so fragile and I fear that it will not survive the winter.
Sesini
yükseltecek olursan, yok oluverirdi... Öylesine kırılgandı ve şimdi
korkarım bu kışı çıkaramayacak...
Maximus, let us whisper now. Together, you and I.
Biz de fısıldayarak
konuşalım şimdi, Maximus, sen ve ben...
You have a son?
[Maximus nods.]
to nod = "evet"
anlamına başını sallamak, başıyla onaylamak...
to shake one's head =
"hayır" anlamına başını sallamak...
ÖRNEK: He nodded... He shook his
head... DİKKAT, DİKKAT: Bizim kafamızı "ı-ı-ı-h, hayır" anlamına
yukarı aşağı sallamamız, çoğu Batı kültürlerinde "EVET" anlamına
gelecektir. "Hayır" için kafayı iki yana sallamak gerekir...
(Maamafih -- bir-iki sallayış yeter; adını sallabaşa çıkarmanın da
manası yok !!)
Tell me about your home.
[Maximus looks a bit surprised at the invitation to hear of his
home, but eagerly and proudly describes it -- a peaceful happiness
overcomes him as he speaks.]
MAXIMUS
My house is in the hills above Trujillo. Very simple place, pink
stones that warm in the sun.
(güneşte
ısınan pembe taşlar...)
Kitchen garden that smells of herbs in the day, jasmine in the
evening.
(Mutfak
bahçemiz sabahları nane, maydanoz, akşamları yasemin kokar...)
Through the gate is a giant poplar.
(Bahçe
kapısının hemen ötesinde kocaman bir kavak var...)
Figs, apples, pears.
(İncir
ağaçları, elmalar, armutlar...)
The soil, Marcus, black ...black like my wife's hair.
[Marcus warmly laughs
with Maximus]
Grapes on the south
slopes, olives on the north.
(Güney
yamaçlarda üzümler; kuzeyde zeytin(lik)ler...) Wild ponies
(pony = küçük
cüsseli at cinsleri)
play near my house, they tease my son.
(Oğlumla
oynaşıyor, dalga geçiyorlar...)
He wants to be one of them.
* * *
* *
NOT: "tease"
sözcüğü ilginç bir sözcüktür: yukardaki yumuşak anlamından,
"rahatsız etmek, bezdirmek/kızdırmak, taciz etmek" anlamına kadar nüanslarda görülebilir.
Tabii, bu "taciz" dilimizdeki eski anlamında... Yani şimdiki gibi "dille,
elle sarkıntılık" anlamında değil... Peki, bu sözcük Türkçe'ye
girmiş midir? Tabii ki... Ama, kısa okunuş ile... (İngilizce okunuş
uzun /i:/ ile = /ti:z/... Türkçe örnek "striptiz"... Peki "strip" ne
demek? Eeee, "Strip poker" diye birşey duymadınız mı hiç?... Sonuçta,
"strip tease" = "soyunarak uzaktan kışkırtmak ve dalga geçmek"
demektir. Bunun için bazılarımız üstüne para veriyorsa, ne
diyebilirim ki...
* * *
* *
MARCUS
Maximus, when was the last time you were home?
MAXIMUS
2 years, 264 days and this morning.
MARCUS
I envy you, Maximus. It is a good home. Worth fighting for?
I envy you. =
Sana gıpta ediyorum...
[Maximus nods yes and
Marcus rises.]
There is one more duty
that I ask of you before you go home.
[Maximus quickly rises, the soldier that he is; respectfully, to
attention.]
(being) the soldier that he
is = bildiğimiz asker kimliği ile, kimliğinden dolayı...
rise to attention =
esas duruşa (hazırola) geçmek...
MAXIMUS
What will you have me do, Caesar?
Ne yapmamı emredersiniz,
Sezar? Ettirgen (causative) "have smb do sth" kalıbına
dikkat...
MARCUS
I want you to become the protector of Rome after I die. I will
empower
(=yetkilendirmek)
you, to one end alone
(tek ve tek
bir amaca hizmet etmen için),
to give power back to the people of Rome and end the corruption that
has crippled it.
(Gücü ve
iktidarı yeniden Roma halkına iade etmek ve Roma'yı sakatlamış olan
yolsuzluk ve çürümeyi sona erdirmek...)
[Shock and bewilderment
(şaşkınlık)
overcome Maximus. He tries to keep from displaying
(göstermek,
sergilemek)
these feelings. Hearing no response, Marcus continues.]
Will you accept this
great honour that I have offered?
MAXIMUS
With all my heart, no.
Bütün kalbimle, HAYIR!!
MARCUS
[Tenderly
(şefkatle)
holding Maximus' head with both hands]
Maximus, that is why it must be you.
Maximus, işte bu nedenle o
adam sen olmak zorundasın.
MAXIMUS
But surely a prefect, a senator, somebody who knows the city, who
understands her politics....
MARCUS
But you have not been corrupted by her politics.
MAXIMUS
And Commodus?
MARCUS
Commodus is not a moral
(ahlaklı)
man, you have known that since you were young. Commodus cannot rule.
He must not rule. You are the son that I should have had.
(Benim oğlum
sen olmalıydın.)
Commodus will accept my decision. He knows that you command the
loyalty of the army.
(Commodus
kararımı kabul edecektir. Senin ordunun sadakatine sahip olduğunu
biliyor.)
MAXIMUS
[Nearly speechless]
(Neredeyse
nutku tutulmuş)
I need some time, Sire.
MARCUS
Yes. By sunset, I hope, you will have agreed.
(Umarım,
günbatımına değin kararını vermiş olursun.)
Now embrace
(=kucakla)
me as my son and bring an old man another blanket.
