DİLBİLİM ALANI İÇİN "NAÇİZANE" BİR KAYNAKÇA ÖNERİSİ
Listeyi
dilbilim alanına özel ilgi duyan ve belli ölçüde artyetişimi olan okurlarımızın
dikkatine sunarken, 1972-84 yılları arasında, kıt kaynaklara karşın, üniversite
kütüphanemize yeterli giriş sağlamak için ellerinden gelen çabayı gösteren, Hacettepe Üniversitesi, Beytepe Kampüsü
Kütüphanesinde görevli bütün arkadaşları burada sevgiyle anmak
isterim.
Konularında uzman arkadaşların bu liste için önerilerini sevinçle karşılayacak,
öneren kişinin adı ile birlikte listeye ekleyeceğim. Böylece değişik kurumlarda
çalışan arkadaşlarımızı da tanımış oluruz. Önerilecek eserlerin, Grubumuzun
niteliği gereği, İngilizce'de yayınlanmış ve
uluslararası akademik çevrelerde kabul görmüş olması
gerekmektedir.

Aitchison, Jean (1995),
Linguistics: An Introduction, (4.
basım), London: Hodder &
Stoughton. [Prof.
Aitchison'un genel okuyucu için son derece akıcı bir dille yazılmış giriş
kitaplarından, benim bildiğim en yeni baskısı]
Aitchison, Jean (1989),
The Articulate Mammal: An Introduction to Psycholinguistics, London: Hutchinson.
[Psiko-dilbilim
alanında, "zihin" nasıl çalışıyor sorusu üstüne dil kuram ve
varsayımları]
Akmajian, Adrian, Demers,
R.A., Farmer, A.K.
and Harmish, R.M. (1995) Linguistics: An Introduction
to Language and Communication, (4. basım), Cambridge,
Mass: MIT Press. [Fonoloji,
fonemik, yapıbilim, sözdizim, anlambilim ve pragmatik gibi ayrımlaştırılmış
alanlar yerine, etkileşmeyi önplana çıkaran ilginç bir yaklaşım]
Allan, Keith (2001),
Natural Language Semantics, Oxford: Blackwell. [Gerek
lisans gerek lisansüstü düzeyde, ilgili psikoloji, felsefe, antropoloji,
sosyoloji ve iletişim bilimleri verilerinden de geniş şekilde yararlanan bir
giriş kitabı]
Ambrose-Grillet, Jeanne
(1978), Glossary of Transformational Grammar, Rowley,
MA: Newbury House. [Uzman
kişiler için bile "zor" bir dilbilim alanında yardımcı kitap --
terimlerin açıklanması]
Ashby, P. (1995), Speech
Sounds, London:
Routledge. [Özellikle
yeni başlayanlar dikkate alınarak hazırlanmış, büyük ölçüde İngilizce
üstüne kurulu, çok başarılı bir fonetik çalışması]
Atkinson, Martin, David
Kilby, and Iggy Roca
(1988), Foundations of General Linguistics, (2. basım),
London: Unwin.
Bauer, L. (1989) Introducing Linguistic
Morphology, Edinburgh: UP.
Baugh, Albert C.
(1993),
A History of the English Language, (2. basım), New Jersey: Prentice
Hall. [Aslında 5. basımın
da çıktığını biliyorum, ama ayrıtılarını araştıramadım]
Bickerton, Derek
(1990), Language and Species,
Chicago: University of Chicago Press. [Dilin
kökenleri ve evrimi konusundaki tartışmalara bir dilbilimciden katkı]
Blake, N. and Moorhead, J.
(1993), Introduction to English Language, Houndmills, Basingstoke: Macmillan
[Kısa, fakat son derece hareketli ve canlı
bir kitap]
Bloomfield, Leonard
(1933), Language, New York: Henry Holt. UK basımı: 1935, London:
Allen & Unwin [Dilbilimde
tanınan belli başlı klasik eserlerden: Rahat okunabilir, ama kuramlardan
kimileri o günden bu güne büyük değişim geçirmiş durumda]
Blount, Ben G. (ed.) (1995), Language, Culture and Society. A Book of Readings,
(2. basım), Prospect Heights, IL: Waveland Press.
Bolinger, Dwight
(1968), Aspects
of Language, New York, Harcourt, Brace, and World. [Bu
kitabın "Regarding Language" başlığı adı yeniden yazımı ile1972de
yayınlanmıştır. Aspects'in 2. baskısı (1975) dilbilimciler arasında en tutulandır.
Üçüncü baskı 1981... Aslında, geçtiğimiz yy'ın en büyük dilcilerinden
sayılan Bolinger'in (1907-1992)
tüm eserleri tavsiye olunabilir. Özellikle tavsiye edeceğim bir başka kitabı:
Language:
The Loaded Weapon, London and New York, Longman, 1980.]
Brown , E.K. and Miller
J.E. (1994), Syntax:
A Linguistic Introduction
to Sentence Structure, 2. basım, London: Routledge.
Burling, R. (1992) Patterns of Language: Structure, Variation,
Change, London: Academic Press.
Burton-Roberts, Noel
(1997), Analysing Sentences, 2. basım, London: Longman.
Chomsky, Noam (1986), Knowledge of
Language: Its Nature, Origins and Use, New York: Praeger. [Dilbilime soyunan
herkes Chomsky'den birşeyler okumalı, ama bu o kadar kolay bir üstlenme değil.
Burada önerdiğim kitapla başlayabilirsiniz, ama aslında Chomsky'i "Chomsky'i açıklayan" başka kitaplardan izlenmek
çok daha kolay]
Calvin, William H. and Derek
Bickerton (2000), Lingua ex Machina: Reconciling Darwin and
Chomsky with the Human Brain,
Cambridge, MA & London: The MIT Press. [Adı
kadar korkutucu değil!]
Campbell, L. (1998), Historical Linguistics: An Introduction, Edinburgh:
University Press.
Carnie, A. (2002) Syntax. A Generative Introduction, Oxford: Blackwell.
Carr, P. (1993) Phonology, Houndmills, Basingstoke: Macmillan
Carstairs-McCarthy,
Andrew (1999), The
Origins
of Complex Language: An Enquiry
into the Evolutionary Beginnings
of Sentences, Syllables
and Truth, Oxford:
Oxford University Press. [Antropolog
olarak dil ve insan beyninin paralel evrimine özel ilgi duyduğum
dikkatlerinizden kaçmamıştır. Bu kitabın özellikle üçüncü bölümünü,
konunun uzmanı olmayan kişiler için öneririm]
Catford , J.C. (1994), A Practical Introduction to Phonetics, Oxford:
Clarendon Press.
Clark, J. and Yallop,
C. (1995) (2. basım), An Introduction to Phonetics and Phonology, Oxford: Blackwell. [Özellikle konuşma üretimi ve akustik
üstüne bölümleri başta olmak üzere çok yararlı ve geniş kapsamlı bir
kitap]
Collinge, N.E. (ed) (1990)
An Encyclopaedia of Language, London: Routledge.
Comrie, Bernard (ed) (1990)
(1987), The
World's Major Languages, Oxford: OUP. [40 çağdaş dünya dili üstüne ayrıntılı
bir çalışma. Türkçe, tabii ki dahil: Kornfilt,
J. 1987. "Turkish and the Turkic Languages." ss.
619-644.]
Comrie, B. 1992. "Turkic Languages," in W. Bright, ed.
International Encyclopedia of Linguistics, Vol. 4: 187-190, Oxford
University Press.
Cook, Vivian (1996), Second
Language Learning and Language Teaching, (2. basım),
London: Arnold. [Yabancı dil öğretmeğe
karar verirseniz, yöntembilim açısından ilk okumanız gereken kitap. Teori
ve pratik arasında köprü niteliği ile çok yararlı bir kaynak]
Crystal, David (1980), A
First Dictionary of Linguistics
and Phonetics, London:
André Deutsch. [1000 dolayında terimin
ayrıntılı açıklaması. Her madde altında, başvurulabilecek kaynaklar da sıralanmış.
Her bakımdan kusursuz bir çalışma. Bildiğim en son baskısı 1991]
Crystal, David (1971), Linguistics,
Harmondworth: Penguin Books. [Konunun
uzmanı olmayan kişiler için yazılmış, son derece kolay okunabilir bir giriş
kitabı: Daha sonra çeşitli yeni vaskıları yapılmıştır]
Crystal, David (1985), What is
Linguistics?, 4. basım, London: Edward Arnold.
Crystal, David (1992), Introducing Linguistics, Harmondworth: Penguin Books.
Crystal, David (bildiğim son baskısı 1997),
Cambridge
Encyclopedia of the English Language, Cambridge: CUP [David
Crystal'i teksözcükle tanımlamak isterseniz, onun bir "ansiklopedist"
olduğunu söylemek fazla çarpıtıcı olmaz. Her kütüphanede bulunması
gereken, ıssız adaya yanınızda götürmek isteyeceğiniz eşsiz bir kaynak]
Culicover, Peter W.
(1999), Syntactic
Nuts: Hard Cases, Syntactic Theory
and Language Acquisition,
Oxford: Oxford University Press. [Dilin
özelliklerinin zihinsel yetenekler ve dilin kazanılma süreçlerine tuttuğu
ayna... Nasıl oluyor da genel ve evrenselin yanında, özel ve öznelleri de
algılayabiliyoruz?]
de Saussure, Ferdinand (1857-1913)
(1949),
Cours de Linguistique Generale,
Paris: Payot. [İlk
baskısı 1916'da öğrencileri tarafından. İngilizce adı: Course in General
Linguistics... İsviçre'li
dilbilimci: Çağdaş dilbilim ve yapısalcı ekolün kurucu babalarından...
Keşke Fransızca'da okuyabilseydim. Çünkü Saussure'ü kendi dilinde okuyamayınca
o kadar "So Sure" olamıyorum!!]
de Swart, Henriëtte (1998) Introduction to Natural Language Semantics, CSLI
Publications.
["Center for the Study of Language of Information"... Bu yayınevinin
kitapları The University of Chicago Press aracılığıyla dağıtılmaktadır]
Dinneen, Francis P.
(1967), An
Introduction
to General Linguistics,
New York: Holt, Rinehart, and Winston.
[Genel
giriş için. her bölümün sonunda o dönem için çok yararlı bir kaynakça
yer alıyor]
Dunbar, Robin (1996), Grooming,
Gossip
and the Evolution of Language,
London: Faber & Faber. [Dilin kökenleri
ve evrimi üstüne. Aslında Dunbar akademik alan itibarıyla dilbilimci
olmamakla birlikte, keyifle okunan bir kitap -- Zaten dil konusunda "kuru
kuru" yazanlar genellikle dilbilimciler değil midir!!]
Fabb, Nigel (1994), Sentence Structure, London: Routledge.
Finch, Geoffrey (1997), How to Study Linguistics, Houndmills, Basingstoke: Macmillan.
Finch, G. (1999), Linguistic Terms and
Concepts, Houndmills, Basingstoke: Macmillan.
Finegan, E. (1994), Language: its Structure and Use,
(2. basım),
Fort Worth: Harcourt Brace.
Fowler, R. (1974), Understanding Language: An Introduction to Linguistics,
London: Routledge and Kegan Paul.
Frawley, William (1992),
Linguistic Semantics, Hillsdale,
New Jersey: Erlbaum. [Teknik
bir dille yazılmış olmakla birlikte son derece yararlı ve bilgi dolu bir çalışma]
Fromkin, V. and R. Rodman (1998),
An Introduction to Language, (6. basım),
Holt, Rinehart & Winston. [Bol egzersiz
de içeren, bayağı kalın bir Amerikan ders kitabı]
Fromkin, V. et al (2000), Linguistics, Oxford: Blackwell.
Giegerich, H.J. (1992),
English Phonology, Cambridge: CUP.
Gimson, A.C. (1980), An Introduction to the Pronunciation of English
(3. basım),
London: Edward Arnold. [ Gimson's Pronunciation of English, 2001,
6. basım, revised by Alan Cruttenden. London: Arnold... Konu üstüne
temel başvuru kaynaklarından... Gimson (1917-1985, geçtiğimiz yy'ın en büyük
fonetikçilerinden biriydi. University College London lengüistik bölüm başkanı
olan Gimson, ilk adının kullanılmasından hoşlanmadığı için (ne olduğunu
walla ben de bilmiyorum) herkes tarafından A.C. Gimsom olarak tanınırdı.]
Goldsmith, John A.
(1999), Phonological Theory, The
Essential Readings, Oxford:
Blackwell.
Gordon, W. Terrence
(1980), Semantics, Metuchen, NJ: Scarecrow. [Bunu
dilbilimin en karmaşık dallarından birisine biblioğrafya açısından bir düzen
getirme girişimi olarak da yorumlayabilirsiniz. Konu 22 altbaşlık altında kısa
açıklamalarla ele alınıyor ve yazar ve terimler endeksi içeriyor]
Graddol, D., Cheshire, J. and Swann, J.
(1987), Describing Language, Milton-Keynes: Open University.
[Kısa, kolay okunabilir bir
Açık Üniversite ders kitabı]
Halliday, M.A.K. (1978), Language as Social Semiotic, London: Edward Arnold.
Halliday, M.A.K. (1994), An Introduction to Functional Grammar,
(2. basım), London: Edward Arnold.
Hartmann, R.R.K. and Stork,
F.C. (1972), Dictionary of Language and Linguistics, London:
Applied Science Publishers.
Hawkins, Peter (1992), Introducing
Phonology, London: Hutchison.
Hawkins, Roger (2000), Second
Language Syntax: A Generative Introduction, Oxford:
Blackwell.
Hockett, Charles F. (ed.)
(1970), A Leonard Bloomfield Anthology, Chicago &
London: University of Chicago Press. [Bu
kitabın kısaltılmış bir versiyonu 1987'de paperback olarak da yayınlanmıştır. -- Geçtiğimiz
yıl kaybettiğimiz Hockett (1913-2001), Bloomfield ekolünün parlayan yıldızı
olmuştur. Kendisinin A Modern Course in
Linguistics, 1955, başlıklı kitabı
da geçtiğimiz yy'ın standart dilbilim kitapları arasında sayılır]
Huddleston, R. & Pullum, G. (2002), The Cambridge Grammar of the English
Language, Cambridge: CUP.
Hudson, Richard A. (1984), An Invitation to Linguistics, Oxford: Blackwell.
Hudson, Grover (2000), Essential Introductory
Linguistics, Oxford:
Blackwell.
Hymes, Dell (ed)
(1968), “Linguistics - 1: The field,” International
Encyclopedia of the Social Sciences, Cilt 9. [Konuya kısa ama çok yararlı giriş...
Dili, genel okuyucu için daha az teknik tutulabilirdi. Ayrıntılı biblioğrafya
ile birlikte]