|
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar. Speak
the truth, and you will get ostracised from nine villages. (= The
truth-teller is banished from everywhere)...
[Why nine
(=dokuz)? Not only because it has a rhythmic affinity to the word
"doğru" (truth); but it is also one of those numbers with "msytical"
properties, like 3, 7 or 40. Here the expression means "all"
villages, virtually "everywhere"]
to ostracise /OS-trısayz/
= kendisi ile bir daha herhangi bir ilişki kurulmasını da yasaklayarak
uzaklaştırmak; grup veya toplum dışına çıkarmak... Bu güzel sözcüğün, "to exile"
= "sürgüne göndermek" kavramından farkını not ediniz... Örneğin,
Namık Kemal için "exiled", Nazım Hikmet için ise, o dönemde,
"ostracised" kavramları geçerli idi...
Boşboğazı cehenneme atmışlar; "odun yaş" diye bağırmış. They
threw the blabbermouth into hell; he shouted "The wood is damp!" damp
/DÆMP/ = nemli, ıslaklık ölçüsünde rutubetli...
Babası oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm
vermemiş. Father
gives son a vineyard, son gives father not even a single bunch (of
grapes).
[expression
pertaining to filial ingratitude]
vineyard
/VİN-yı:d/ = asma bahçesi... ("Wine" /WAYN/
ile karıştırmayınız)...
pertaining to
/pö-TEY-ning/ = ilişkin olarak (= relating
to, concerning...)
Ağacı kurt, insanı dert yer. It
is the worms that (eat up and) destroy a tree; it is his worries
that (eat up and) destroy a man.
Acıkan doymam, susayan kanmam sanır. A
hungry man thinks he won't be satiated, a thirsty man thinks he
won't be quenched.
satiated
/SEY-şieytid/ = (boğazına kadar) doymuş...("yeterli
bulmak, gözü doymak" kavrami ile mecazi olarak da kullanılır)...
quenched /KUENÇD/
= susuzluğu doya doya giderilmiş, suya "kanmış"...
Akılları pazara çıkarmışlar, herkes kendi aklını beğenmiş. If
brains (=intelligence) were put to sale in the bazaar, everyone
would (again) choose his own...
ÇOK DOĞRU WALLA: Hödüklüğün baş belirtisi kendini beğenmişlik...
Nerede (nerde) hareket orada (orda) bereket. Where
there is activity, there is plentifulness and prosperity.
(In a
number of sources, I have seen "bereket" translated as "fertility",
which I think does a lot of injustice to this semi-religious term.)
plentifulness =
bolluk... prosperity /pros-PE-riti/
= zenginlik, refah...
İyilik yap denize at, balık bilmezse Hâlik bilir. Do
good and throw it into the sea; fish might not, but God will
appreciate it.
Horozu çok olan köyün sabahı geç olur. In
a village with too many roosters the morning will come late.
(Meaning:
Decisions will be delayed by too much discussion among peers without
someone as the presiding authority.)
rooster
/RU:S-tı/ = cock
/K@K/
= horoz... [Peki, aralarında ne fark var derseniz; Walla, kümes
hayvanları açısından aralarında bir fark yok; ama iş insanlara
gelince, her erkekte iyi kötü bir "cock" (slang) bulunur, ama
"rooster" yoktur!!]...
peers
= yaşdaşlar, rütbedaşlar gibi aynı konumda olan kişiler...
to preside (over)
/pri-ZAYD/ = başkanlık etmek... Tabiatıyla, "president"
sözcüğünün fiil kökü...
El elin eşeğini türkü çağırarak (çığırarak) arar. Do
not expect any dedicated effort on the part of the people who are
"not of the family". ("Family" in the extended sense)...
(Verbatim: One
sings while searching for another's donkey.)
dedicated
/DE-di-KEY-tid/ = kendini adamış, canla başla...
Bekâra karı boşamak kolay.
Verbatim:
It is a simple matter for a bachelor to divorce his wife...
= You
cannot appreciate the predicament another person is in just by
looking from outside. = unless you are in the same fix yourself.
predicament
/PRE-dikımınt/ = zor durum... (İkinci tümcemdeki "fix"
de hafif argo aynı anlamda.)
Dağ dağa kavuşmaz ama insan insana kavuşur. 1.
No matter how improbable it may seem now, I have hope that we shall
meet again some day. 2. People do reunite eventually, and sometimes
surprisingly sooner than one would suppose.
(Verbatim: No
two mountains would ever meet, but men do.)
Öküzün altında buzağı arama (aranmaz). Verbatim:
Do not search for the calf under the ox. = Do not try to find (even
invent) evidence where it is most unlikely to be found...
[Meaning, "You
are being over-meticulous or maybe just plain bloody-minded by
accusing (or, trying to accuse) someone who does not deserve it.]
İğneyi (önce) kendine batır, (sonra) çuvaldızı başkasına. Stick
the needle into yourself before thrusting the packing-needle into
others.
[At first
sight, this proverb would seem to mean, "Do not be hurtful to
others, first try a little of that pain on yourself." However, I would
say it is also frequently used in a similar sense to "Tencere dibin
kara, seninki benden kara," (The pot calls the kettle black).]
Sinek küçüktür, ama mide bulandırır. The
fly is small, but it (still) makes your stomach turn.
to make smb's stomach turn
= iğrendirmek, midesini bulandırmak...
Öfke ile kalkan zararla oturur.  He
who gets up in anger, sits down with a loss.
NOT: Yukarda "öfkeyle" veya "zarar ile"
yazmağa birtürlü elim varmadı. Bunu bir babayiğit Türkçe uzmanı
çıkıp bana açıklarsa çok sevineceğim.
Kendi düşen ağlamaz. He
who falls through his own fault should not cry.
"To fall", as
in Turkish, by extension of meaning from "to fall down". "Düşmek"
burada, anlam genişlemesiyle mecazi anlamda.
Beş parmak bir olmaz. (Beş parmak bir olur mu?) You
cannot expect every member of a group, family, small team, etc to be
the same (particularly, in character).
(Verbatim: The
five fingers are not the same.)
Köprüyü geçinceye (geçene) kadar ayıya dayı de (diyeceksin). Call
the bear "Uncle" till you have crossed the bridge.
[= Keep on
good terms with those who may (by their superior position) hinder
your progress, especially with those who are overbearing, cruel or
unjust.] to hinder
/HİN-dı/ = engellemek, engel olmak...
overbearing /ovı-BEE-ring/
= yukardan bakan, küçük gören ve ezen...)
unjust = adil
olmayan, hakkaniyetsiz...
Küçük bir
gramer notu: "till you cross" yerine "till you have crossed"
tercihimi anlamakta güçlük çekiyorsanız, "the English tenses"
konusunu yeterince pekiştirmemiş olduğunuz ipucunu verir.
Unutmayınız: "perfect" (simple) zamanlar, olayın "bitmişliğini"
vurgular.
Perşembenin gelişi çarşambadan belli olur. "Coming
events cast their shadows before."
(Verbatim:
One can guess about Thursday by considering the Wednesday before.)
to cast a shadow (on) =
gölgesi düşmek...
Kılavuzu karga olanın burnu boktan kurtulmaz. He
who chooses a crow for his guide, must but go around sniffing dung.
(Verbatim:
"His nose will never be rid of shit.)
to sniff =
koklamak... dung
= tezek, fışkı yığını...
[NOT: Burada
kullandığım "but" bir pekiştirici niteliğinde ve "bunun dışında
başka yol/olasılık yok" anlamındadır. Birhayli retorik ve hatta
"biblical" olan bu kullanım tarzını bilmeniz için buraya yazıyorum;
ancak çok emin olmadıkça kendiniz kullanmaktan uzak durunuz.]
İmam osurursa cemaat sıçar.
Verbatim: If
the imam farts, the community will shit.
[Meaning, a
leader is a model for his people. However, this proverb
is also quite akin to, "Balık baştan kokar," ("The fish always stinks
from the head downwards.")]
imam
= Islamic minister, pastor or priest...
to be akin (to) =
yakın veya benzer olmak...
to stink = pek fena kokmak...
[Turkish
pronunciation: /i-MAM/ ; in English: /i-M@M/, /i:-M@M/,
OR /i-MÆM/]
|
