İNGİLİZCE'NİN PÜF NOKTALARI - 011

[Buradaki sıralama görüş ve önerileriniz içindir.

Kitaptaki sıralama ilavelerle farklı olacaktır.]

Bildiğiniz gibi, emirlerin dolaylı aktarımı (indirect speech, reported speech) çoğu zaman olumlu ve olumsuz mastarlar (the infinitive) aracılığı ile gerçekleştirilir:

"Sit down."  ----------›  "He told me to sit down."

"Don't come back here ever again!"

----------› "They told me not to go back there ever again." [veya, "......... never to go back .......... "]

"Be careful with your diet."

----------›  "The doctor told me to be careful with my diet."

Bir başka anlatım/aktarım yolu ise, belli fiillerin ardından that + ad-tümce yapısının kullanılmasıdır:

"Be careful with your diet." 

--------›  "The doctor suggested/advised/urged that I/you/she (should) be careful with my/your/her diet."

Bu beklenmedik anlatım kalıbı ileri düzeyde İngilizce öğrencileri için bile şaşırtıcı olmaktadır. Oysa günlük basında ve literatürde örnekleri hayli kalabalıktır. Sınavlarda da baştacı bir sorudur.

Önce bu yapıda yaygın kullanılan fiilleri listeleyelim:

advise, agree, ask (istemek), be determined (kesin kararlı olmak), beg, command, demand, desire, forbid, insist, move (önermek), recommend, request, require, stipulate (yasa, vb için emredici olmak), suggest, urge (acildir, gereği hemen yapılsın çağrısında bulunmak)...

İşte, bu fiillerden sonra ad-tümce "should" yardımcı fiili ile kurulur. Kurulur ama, dilersek yardımcı fiili yapıdan cımbızlayıp çıkarabiliriz. Uygulama çoğu zaman bu yöndedir. Kolaylık bakımından, tümcenizi önce "should" ile kurun. Sonra bu sözcüğü çıkarın: Geride ne kalıyorsa o kalsın.

Doğaldır ki geride yalnızca yalın fiil (to'suz mastar) kalacak ve giriş fiilinin present yada past olması bunu değiştirmeyecektir. Yapı işte bu nedenle "şaşırtıcı" görünüyor:

ÖRNEKLER

The doctor suggested that she stop smoking.

Her employer demanded that she come to work on time.

We requested that outsiders not be allowed to enter the hall. ["To be allowed" edilgen mastar]

Her doctor urged that the operation not be postponed any longer. ["To be postponed" edilgen mastar]

He keeps advising me that I sell my old car.

They insist that they be given a second chance. ["To be given" edilgen mastar]

It is suggested that these fish not be kept in the same tank. [Aynı akvaryumda tutulmamaları tavsiye olunur... "To be kept" edilgen mastar. tank = akvaryum...]

I move that the meeting be postponed. [Toplantının ertelenmesini öneriyorum... to move = önermek... parliamentary motion = önerge...]

Ne olur ne olmaz -- bir daha UYARIYORUM: Emir, öneri tümcelerinin aktarılmasında, "The doctor suggests that she ***stops smoking," yahut, "The doctor suggested that she ***stopped smoking," türü yanlışlar sınav puanlarınızı alıp götürecektir. Günlük konuşmada kimi zaman bu tür kuralların çiğnenmesine tanık olmanız bir anlam taşımaz. Şöyle düşününüz: Kahvehane Türkçesi ile Türkçe sınavına giriyor olsanız Türkçe'den de çakarsınız...